De geschiedenis van de caravan – Deel 1: Het ontstaan

ontstaan-caravan-wanderer-gobanna
De geschiedenis van de caravan zal je verbazen. Het gebruik om te kamperen (of zelfs te wonen) in een wagen, bestaat eigenlijk nog niet zo heel lang. (En dat terwijl we de caravan nu niet meer weg kunnen denken.) Maar wanneer zijn we dat precies op wielen gaan doen? En hoe zag dat er dan uit? Het ontstaan van de caravan heeft een zeer kleurrijke, zij het niet zo oude, geschiedenis.

Inhoudsopgave

De huifkar

Ok, feitelijk ‘kampeert’ de mens al sinds mensenheugenis. In ieder geval een stuk langer dan we huizen bouwen. Ikzelf had gedacht dat er niet zoveel tijd zou hebben gezeten tussen de uitvinding van het wiel en het verblijven in een (huif)kar. Maar, ondanks dat er al eeuwen gebruik wordt gemaakt van deze karren, was dit voornamelijk voor het vervoer van goederen door reizende lieden en handelaren. Ook trekkende legers werden vergezeld door huifkarren. En bij de kolonisatie van Noord-Amerika door de Europeanen denken we aan de colonnes huifkarren die door de ‘woeste’ gebieden raceten. Maar het leven en slapen deed men naar verluid overwegend in een tent of naast of onder de kar, en niet erin (vreemd genoeg). Van Napoleon weten we dat hij tijdens zijn veldtochten wel gebruik maakte van een dergelijke constructie om in te overnachten. Maar gangbaar was dit niet.

geschiedenis caravan huifkar gobanna
Huifkar 18e eeuw

De woonwagen

Ook de ‘pipowagens’ van het rondtrekkende circus en de ouderwetse rijkelijk versierde ‘woonwagens’ van de Romani, werden tot het begin van de 19e eeuw vooral gebruikt voor vervoer en niet om in te wonen. De nachten werden ook door hen veelal in tenten naast de wagens doorgebracht. De ‘vardo’, zoals deze wagen heet, was een iconische houten wagen door paarden voortgetrokken en vaak voorzien van bijzonder artistiek houtsnijwerk, kleurrijke decoratie, vergulden elementen, weelderige tierelantijntjes en luxe bekleding. (Inmiddels zijn deze haast iconische wagens grotendeels vervangen door modernere en praktischer modellen.)  En deze woonwagen brengt ons bij de eerste echte caravan.

geschiedenis caravan vardo gobanna

Sir William Gordon Stables

geschiedenis caravan sir william gordon stables gobanna

De caravan (als we het hebben over een voertuig om in te leven en slapen voor recreatiedoeleinden) is ontstaan in Groot Brittannië. Het verhaal begint als de welgestelde Sir William Gordon Stables door het Britse platteland reist. Hij was een voormalig marine-arts, nu avonturier en schrijver, die noodgedwongen om gezondheidsredenen zijn werk had moeten opgeven en de gezonde buitenlucht opzocht. Hij stuitte hierbij op een Roma-kamp waar hij hartelijk werd ontvangen. Hij was enorm gecharmeerd van de mooie ‘woonwagens’ en werd uitgenodigd om binnen een kijkje te nemen. Dit was precies wat hij wilde voor zijn tochten. Buitenlucht, maar ook een comfortabel verblijf. Stables verzocht in 1885 de Bristol Wagon & Carriage Works om special voor hem een wagen te bouwen naar het voorbeeld dat hij had gezien (met enige aanpassingen). Dit kostte hem £300. Hij doopte de caravan ‘Wanderer’.

De ‘Wanderer’

Zijn reizen moeten een waar spektakel zijn geweest. De ‘Wanderer’ was een enorm gevaarte, gemaakt van zwart en goud geverfd mahonie- en esdoornhout, met vermiljoen accenten. De wagen had relatief kleine wielen/brede carrosserie om de binnenruimte te maximaliseren, een geavanceerd remsysteem, een ongelooflijk goed geplande interieurindeling en veelzijdige opbergruimte in elke vrije ruimte. Deze ‘landjacht’ (zoals Sir William het noemde), was uitgerust met onder andere een boekenkast, een porseleinkast, een sofa/bed, een voetenbank, een schrijftafel en klapstoel, diverse spiegels met vergulden lijsten, lantaarns, een keuken met paraffine oven, een Edwardiaanse marmeren wasbak, muziekinstrumenten (viool, doedelzak, gitaar en harmonium!!!) en een zwaard en revolver. Het rijkelijk versierde in- en exterieur werd afgemaakt met houten wielen, luiken voor de ramen, een glas-in-lood dakraam, zware gordijnen, een canapé met franjes, Perzisch tapijt en kussen, en een hoefijzer voor goed geluk. Kortom: alleen het hoogst nodige… En dat maakt dat de caravan ca. 9.20m x 1.80m x 3.35m werd (lxbxh, lengte opbouw ca. 6m). De ruim 2000 kg wegende 2-asser werd voortgetrokken door 2 paarden (Corn-flower en Polly Pea-blossom).

geschiedenis-caravan-wanderer-gobanna
geschiedenis carava wanderer plattegrond gobanna

Reizen in stijl

Na wat proefritjes, werd de ‘Wanderer’ ingezet voor een lange tocht van Twyford (Berkshire) naar Inverness (Schotland). Met een gemiddelde snelheid van iets meer dan 3 km/u, nam deze reis ca. 2 maanden in beslag. Stables ging niet alleen op pad. Zijn reisgezelschap bestond, naast de paarden, uit (in volgorde van belang): de caravan-meester (hijzelf), een grote hond (Hurrican Bob), een kaketoe (Polly), een bediende (Foley) en een koetsier (John). Waar de Newfoundlander heerlijk op het tapijt kon liggen, moest de bediende tijdens de reis op een driewieler voor de wagen uit rijden. In 3-delig kostuum checkte hij of de wegen wel begaanbaar waren en attendeerde andere weggebruikers op de komst van een ‘landjacht’. De rest van de tijd kon hij besteden aan schoonmaak, het koken en de was.

Aanzien is alles

Sir William zelf had het veel te druk met andere zaken. Hij wandelde vol trots naast zijn caravan, zat in vol ornaat (kilt en pak) op de bok van de buitenlucht te genieten, deed een dutje op de loungebank, maakte eens een praatje met de lokale bevolking, speelde wat muziek voor zijn kaketoe, of zat achter zijn schrijftafel zijn boek te schrijven over het Spartaanse leven in de ‘Wanderer’. Dit is ook hoe we zoveel weten over de eerste caravan. In (Tolkienesque) detail beschreef hij zijn ‘landjacht’ en zijn ervaringen onderweg. Het enorme bekijks, de verwonderde uitroepen en het uitlopen van hele dorpen om deze curiositeit nader te inspecteren. Maar ook de krenking van zijn ego als hij voor de zoveelste keer werd aangezien voor een ‘echte zigeuner’ of een simpele handelaar, of de irritante toeschouwers als bijvoorbeeld zijn caravan vast kwam te zitten. Vakantie is leuk, maar aanzien is te allen tijden van het grootste belang. (Ik denk niet dat Stables zich ooit op zijn slippers met een wc-rol in de hand zou hebben vertoond.)
De gerestaureerde ‘Wanderer’ is nu nog te bewonderen in de Caravan and Motorhome Club, Broadway (UK), waar je ook kunt kamperen.

ontstaan-caravan-wanderer2-gobanna

‘The Gentleman Gypsies’

In 1886 werd dit boek, waarin Stables zichzelf omschrijft als ‘The Gentleman Gypsy’, de aanzet voor de populariteit van deze wagens. ‘The Cruise of the Land-Yacht Wanderer – Thirteen Hundred Miles in my Caravan’ sloeg zo aan bij de welgestelden van Groot Brittannië, dat er in een recordtempo vele van deze caravans werden besteld. ‘The Gentlemen Gypsies’ werden een ware community van zowel mannen als (alleenstaande) vrouwen die comfortabel in de gezonde buitenlucht wilden reizen, vissen en jagen. In 1907 werd vervolgens een van de eerste caravanclubs opgericht, met Stables als vice-voorzitter. Met de toename van het aantal automobielen, werden de paarden en houten wielen vervangen. En om de kosten te drukken werden de modellen al snel ‘iets’ soberder uitgevoerd, al bleef het lange tijd echt een recreatiemiddel voor de bovenste laag van de bevolking. Niet lang hierna zou de caravan ook Nederland veroveren.

And the rest, I say, is history…

Meer van dit?
Van interessante artikelen tot nieuwtjes. Van acties tot zinnige (en onzinnige) feitjes. En meer.
Allemaal op het gebied van minicaravans en kamperen. 
Meld je aan om Gobanna nieuwtjes per e-mail te ontvangen.

Geef een reactie

ontstaan-caravan-wanderer-gobanna

De geschiedenis van de caravan – Deel 1: Het ontstaan

De geschiedenis van de caravan zal je verbazen. Het gebruik om te kamperen (of zelfs te wonen) in een wagen, bestaat eigenlijk nog niet zo heel lang. (En dat terwijl we de caravan nu niet meer weg kunnen denken.) Maar wanneer zijn we dat precies op wielen gaan doen? En hoe zag dat er dan uit? Het ontstaan van de caravan heeft een zeer kleurrijke, zij het niet zo oude, geschiedenis.

Lees verder »
koffie-op-de-camping-en-onderweg

Koffie op de camping (en onderweg)

Wat is er nou lekkerder dan midden in de natuur wakker worden en de dag beginnen met een vers bakkie koffie in het ochtendgloren? Ook als we van huis zijn, willen we hiervan kunnen genieten. Koffie op de camping is voor velen een vereiste. Dat eerste kopje is een goede start van de dag. Of juist rond koffietijd even rustig in je campingstoel een momentje voor jezelf pakken. Kamperen en koffie zetten gaat gelukkig prima. Er zijn haast ontelbaar veel manieren, met of zonder stroom, van erg primitief tot zeer innovatief.

Lees verder »
grote en kleine caravans

Vergelijking kleine caravans 2023

Ooit wel eens gedacht: ik wil wel een kleine caravan kopen…? Maar welk kleine kampeermiddel past het beste bij mij? Wat is de goedkoopste minicaravan? En welke compacte caravan kan achter mijn auto? Om je een beetje op weg te helpen, vind je hier een vergelijking van kleine caravans die 2023 in Nederland verkrijgbaar zijn. (Oh, en een vouwwagen voor de afwisseling.) Een handig, eerlijk en up-to-date overzicht van de top 10 kleine caravans!

Lees verder »
Mia van Alterna

Mia van Alterna

Kamperen draait voor mij om kleine genoegens en de liefde voor minicaravans.